Hieronder staan de veelgestelde vragen n.a.v. kamerbrief Taskforce Stikstof die betrekking hebben op Aanpak Veluwe en Gebiedsaanpak GEUS. Deze vragen- en antwoordenlijst is samengesteld 2 juli 2026.
De Veluwe is één van de grootste en meest stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden van Nederland. Door een langdurig teveel aan stikstof staan natuurkwaliteit, biodiversiteit en vergunningverlening onder druk. Daarom werkt het Rijk samen met provincies, gemeenten, waterschappen en gebiedspartners aan een gebiedsgerichte aanpak voor de Veluwe. Voor landelijke aanpak stikstof is tot en met 2035 €20 miljard gereserveerd. Voor de Aanpak Veluwe (in juni 2026 hebben de provincie Gelderland, de 21 Veluwse gemeenten, twee waterschappen en het rijk (LVVN) hiervoor een SOK (samenwerkingsovereenkomst) getekend) en heeft het kabinet inmiddels €300 miljoen beschikbaar gesteld (voor deze eerste tranche is een deeluitvoeringsplan beschikbaar als onderlegger bij de SOK).
Dit geld wordt ingezet voor:
Van de ruim 100 fiches die voor deze eerste tranche van 300 Miljoen bij de Provincie Gld zijn ingediend (december 2025), zijn een handjevol projecten gehonoreerd, waaronder het deelgebied Uddelerveen (waarover later meer).
De overige fiches (niet gehonoreerd) worden waarschijnlijk niet meer individueel beoordeeld, maar er komen grotere regelingen rondom groen- blauwe dooradering, natuurherstel, ondersteuning verduurzaming agrarische sector.
GEUS staat voor Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld. In dit gebied werken inwoners, agrariërs, ondernemers, gemeenten, provincie en waterschap samen aan een toekomstbestendig gebied waarin landbouw, natuur, water, recreatie en leefbaarheid in balans zijn. De aanpak is ontstaan vanuit het Living Lab GEUS en bevindt zich inmiddels in de uitvoeringsfase.
GEUS geldt als een voorbeeld van gebiedseigen werken. Het gebiedsplan is samen met inwoners en ondernemers ontwikkeld en wordt breed gedragen. Daardoor heeft de provincie ruimte gegeven voor maatwerk in plaats van uitsluitend generieke maatregelen. Deze speciale positie van GEUS blijft staan, ook in de aanpak Veluwe. Gedeputeerde Drenth van de provincie Gelderland en de bestuurders van gemeenten en waterschap blijven de uitzonderingspositie van GEUS benadrukken en steunen.
De Taskforce werkt aan een samenhangende aanpak voor landbouw, natuurherstel en stikstofreductie. Het doel is om natuur te herstellen, stikstofuitstoot terug te dringen en tegelijkertijd toekomstperspectief te bieden aan ondernemers en agrariërs en ruimte te creëren voor vergunningverlening.
Nee. De gebiedsaanpak GEUS richt zich juist op maatwerk. Er wordt gekeken naar verschillende mogelijkheden, zoals innovatie, extensivering, emissiereductie, verplaatsing of vrijwillige beëindiging. Welke oplossing passend is, verschilt per bedrijf en per deelgebied in GEUS. Het deelgebied Uddelerveen kent inmiddels een gedetailleerde uitwerking en heeft een bedrag van ongeveer 5 Miljoen euro in het vooruitzicht gesteld gekregen, vanuit de Aanpak Veluwe, die in de najaarsbegroting van de Provincie Gelderland naar verwachting wordt vrijgegeven, waarna er gestart kan worden met de daadwerkelijke uitvoering van maatregelen. In deelgebied Leuvenum is de deelgebieduitwerking ook opgestart.
De grote openstaande vragen voor veel ondernemers zijn:
A. Bedrijfsspecifieke emissienormen
Boerenbedrijven krijgen normen voor de uitstoot van ammoniak en mogelijk andere emissies. Daarmee verschuift het beleid van middelvoorschriften naar doelsturing: ondernemers krijgen meer vrijheid in hoe zij hun doelen halen.
B. Grondgebondenheid
Vooral in de melkveehouderij wordt gewerkt aan een norm voor grondgebondenheid. Dat betekent dat het aantal dieren meer in verhouding moet staan tot de beschikbare grond. Het kabinet heeft eerder aangegeven hier uiterlijk richting 2032 naartoe te willen werken.
C. Gebiedsgerichte aanpak rond Natura 2000-gebieden
De Veluwe zal één van de prioritaire gebieden blijven. Gebieden die al ver gevorderd zijn met een eigen plan, zoals GEUS, kunnen mogelijk meer ruimte krijgen voor maatwerk dan gebieden zonder uitgewerkt gebiedsproces.
D.Stikstofreductiedoelen voor 2030 en 2035
De taskforce werkt aan maatregelen waarmee de stikstofdoelen voor 2030 en 2035 gehaald moeten worden. De exacte percentages en sectorverdeling worden verder uitgewerkt.
E. Natuurherstel als juridische basis
De brief zal benadrukken dat stikstofreductie niet alleen een milieudoel is, maar ook nodig is om vergunningverlening voor woningbouw, infrastructuur en economische ontwikkeling weer mogelijk te maken.
F. Innovatie, extensivering en vrijwillige beëindiging
Er worden meerdere sporen naast elkaar ingezet:
G. Nieuwe regels voor dierrechten en afroming
Uit signalen vanuit de sector blijkt dat het kabinet kijkt naar aanpassingen van dierrechten, afromingspercentages en mogelijk verdere sturing op omvang van de veestapel.
De stikstofbrief van het kabinet bevestigt dat de Veluwe één van de belangrijkste prioriteitsgebieden blijft voor de landelijke stikstofaanpak. Voor het GEUS-gebied (Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld) betekent dit niet dat er direct nieuwe verplichtingen gelden, maar wel dat de bestaande gebiedsaanpak goed aansluit op de koers die het kabinet uitzet.
Voor GEUS zijn vooral de volgende punten van belang:
Kort samengevat: de stikstofbrief verandert de koers van GEUS niet, maar bevestigt juist dat de gekozen gebiedsgerichte aanpak aansluit bij het landelijke beleid. Voor GEUS betekent dit dat het gebied zijn voorbeeldfunctie kan behouden en dat de samenwerking tussen inwoners, agrariërs en overheden een belangrijke basis blijft voor de verdere uitvoering van het gebiedsplan Voor inwoners en agrariërs in Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld zijn vooral drie onderdelen relevant:
De provincie Gelderland werkt aan maatregelen om de stikstofuitstoot rondom kwetsbare natuurgebieden te verminderen. Tegelijkertijd heeft GEUS een uitzonderingspositie gekregen binnen het provinciale strokenbeleid omdat het gebied al een eigen gebiedsplan heeft opgesteld met concrete doelen en maatregelen.
Het gebiedsplan richt zich onder andere op:
In het gebiedsplan GEUS is afgesproken dat de uitvoering zal leiden tot ongeveer 42% minder stikstofuitstoot in het gebied.
Vanuit de Aanpak Veluwe, zal voor de hele Veluwe een grove normering gaan gelden:
Inwoners kunnen profiteren van verbeteringen in natuur, waterbeheer, recreatie, leefomgeving en woningbouw. Daarnaast blijft de gebiedsaanpak inzetten op het behouden van de sociale en economische vitaliteit van de dorpen en toekomstbestendigheid van de agrarische sector, recreatie en overige bedrijvigheid.
De kracht van GEUS is juist dat inwoners, ondernemers en agrariërs actief betrokken zijn. Via werkgroepen, bijeenkomsten, projecten en nieuwsbrieven kunnen betrokkenen meedenken over de uitvoering van het gebiedsplan.
Zonder vermindering van stikstofdruk blijft natuurherstel achter en blijft vergunningverlening voor woningbouw, infrastructuur en economische ontwikkelingen moeilijk. Daarom zoeken Rijk, provincie en gebiedspartners naar oplossingen die zowel natuur als economie vooruit helpen.
De gebiedsaanpak GEUS heeft laten zien dat natuurherstel en een toekomstbestendige landbouw samen kunnen gaan.
De Taskforce benadrukt dat gebiedsgerichte samenwerking essentieel is. Juist omdat GEUS al jaren werkt aan een gezamenlijk plan, kan het gebied een voorbeeldfunctie vervullen voor andere delen van de Veluwe.
De gebiedsaanpak GEUS laat zien dat oplossingen niet alleen van bovenaf hoeven te komen. Door samenwerking tussen inwoners, agrariërs, ondernemers en overheden wordt gewerkt aan een toekomst waarin landbouw, natuur, water en leefbaarheid elkaar versterken. De Kamerbrief van de Taskforce sluit hierbij aan door te kiezen voor een samenhangende aanpak met ruimte voor maatwerk en gebiedsgerichte oplossingen.
Mail ons of schrijf je in voor onze nieuwsbrief
info@gebiedsaanpakgeus.nl Nieuwsbrief ontvangen?